ျမန္မာရိုဟင္ဂ်ာအေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဖ့စ္ဘုတ္ကိုစကားလံုးတိုက္ပြဲေတြအျဖစ္အသံုးခ်ေန

ေအာက္တိုဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၇ Myanmar Muslim Media

အမ်ဳိးသားေရးအစြန္းေရာက္ဘုန္းႀကီးအရွင္၀ီရသူကို ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကလူထုၾကားတရားေဟာၾကားခြင့္ကို ျမန္မာအစိုးရကပိတ္ပင္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ေဟာၾကားခ်က္ေတြဟာ ကုလကလူမ်ဳိးတံုးသုတ္သင္မႈလို႔ေခၚဆိုထားတဲ့ ႏိုင္ငံတြင္းကရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးစုအေပၚအၾကမ္းဖက္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚေစဖို႔မီးထိုးေပးေနသလိုမ်ဳိးျဖစ္တယ္လို႔ဆိုထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္သူ႔ရဲ႕ေျပာၾကားခ်က္ေတြကိုပံုစံေျပာင္း ပိုမိုအင္အားေကာင္းထိေရာက္ေစတဲ့ ေဖ့စ္ဘုတ္ေပၚသို႔ေျပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။

ေန႔စဥ္သူဟာပို႔စ္ေတြတင္ခဲ့ၿပီး မၾကာခဏဆိုသလို မွားယြင္းတဲ့အခ်က္အလက္ေတြပါ၀င္ေနတတ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ၾကမ္းတမ္းရန္လိုတဲ့ျပင္ပက၀င္ေရာက္လာသူေတြအျဖစ္ ၾကားနာသူပရိသတ္ထံျဖန္႔ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုပို႔စ္မ်ဳိးေတြက ေဖ့စ္ဘုတ္ကို လူနည္းစုအဖြဲ႔ေတြပါ၀င္တဲ့ပဋိပကၡရဲ႕ျပင္းထန္တဲ့သတင္းအခ်က္အလက္စစ္ပြဲရဲ႕ဗဟိုကိုဆြဲထည့္လိုက္တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အမုန္းတရားေျပာၾကားမႈေတြကိုတားဆီးဖို႔ ေဖ့စ္ဘုတ္အေနနဲ႔ပိုမိုလုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြကဆိုပါတယ္။ ေဖ့စ္ဘုတ္ဟာသူ႔ရဲ႕စီးပြားေရးေပၚမွာအာရံုစိုက္ေနသလိုပဲ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာလူ႔အခြင့္အေရးေပၚမွာလည္းအာရံုစိုက္ထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။

စၾကာတံဆိပ္ေတြကိုေတာ့ေဖ့စ္ဘုတ္ကအလ်င္အျမန္ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္ခဲ့ေပမယ့္ မြတ္စလင္ေတြဟာေခြးေတြလို႔ေျပာဆိုထားတဲ့ ၀ီရသူရဲ႕အမုန္းတရားေျပာၾကားခ်က္ေတြကိုေတာ့ ျဖဳတ္ခ်ျခင္းမရွိပါဘူး။ လို႔လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးရဲ႕အာရွပိုင္းဆိုင္ရာလက္ေထာက္ဒါရိုက္တာ ဖီလ္ေရာဘတ္ဆန္ကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ကမၻာတစ္၀န္းလံုးမွာ ေဖ့စ္ဘုတ္နဲ႔တစ္ျခားလူ႔မႈကြန္ရက္ေတြဟာ သတင္းအခ်က္အလက္ထုတ္ျပန္သူေတြရဲ႕တာ၀န္ယူမႈစြမ္းရည္နဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ခ်ဲ႕ကားထားတဲ့အခန္းက႑ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေမးခြန္းထုတ္ခံရမႈေတြရွိေနပါတယ္။ ၿဗိတိန္မွာဆိုရင္ ဥေရာပအဖြဲ႔၀င္ျပည္လံုးကၽြတ္ဆႏၵခံယူပြဲနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လူမႈမီဒီယာေတြေပၚမွာသတင္းအမွားေတြျပန္႔ႏွံ႔မႈေတြကို စတင္စစ္ေဆးခဲ့ပါတယ္။၂၀၁၆သမၼတေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လူမႈမီဒီယာေတြေပၚမွာလႊမ္းမိုးဖို႔ရုရွားရဲ႕အားထုတ္မႈေတြရွိေနလားဆိုတာကို ဥပေဒျပဳအမတ္ေတြကရွာေဖြခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္းေဖ့စ္ဘုတ္ဟာလူအမ်ားအျပားအေပၚလႊမ္းမိုးမႈရွိေနပါတယ္။ မွားယြင္းတဲ့အခ်က္္အလက္ေတြေၾကာင့္ ဆိုဒ္ေတြေပၚမွာတင္တဲ့သတင္းေတြဟာစြဲၿမဲမႈေတြျဖစ္ေစသလို ရွင္းလင္းတဲ့ရိုင္းစိုင္းရန္လိုတဲ့ဘာသာစကားေတြပါပါ၀င္ေနပါတယ္။ ဒါဟာလူမ်ဳိးစုခြဲျခားမႈကိုခ်ဲ႕ကားေစၿပီး ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးစုအေပၚအၾကမ္းဖက္မႈေတြက်ဴးလြန္ေစဖို႔မီးထိုးေပးေနခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚအစိုးရရဲ႕ဖိႏွိပ္တဲ့စစ္ဆင္ေရးစတင္ကတည္းက ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ေျပာခြင့္ရပုဂိၢဳလ္ဦးေဇာ္ေဌးက ရိုဟင္ဂ်ာေတြကိုယ့္အိမ္ကိုယ္မီးရိႈ႕တာကိုျပသဖို႔ဓာတ္ပံုေတြပါ၀င္တဲဲ့သတင္းေတြကို သူ႔ရဲ႕ေဖ့စ္ဘုတ္ေပ့ခ်္နဲ႔ တြစ္တာအေကာင့္ကေန ဒါဇင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ပို႔စ္ေတြကိုေ၀မွ်ခဲ့ပါတယ္။ ဒီဓာတ္ပံုအမ်ားအျပားဟာမွန္ကန္ျခင္းမရွိေပမယ့္လည္း သူတို႔ကရပ္တည္ေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ကအေကာင့္ေတြက ဒုကၡသည္၆သိန္းေက်ာ္ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကိုထြက္ေျပးေစခဲ့တဲ့ စစ္တပ္နဲ႔ အမ်ဳိးသားေရးအစြန္းေရာက္အဖြဲ႔ေတြရဲ႕စစ္ဆင္ေရးတည္ေနရာေတြကိုေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ကမၻာတစ္၀န္းေန႔စဥ္ပို႔စ္ေတြဘီလီယံနဲ႔ခ်ီစီးဆင္းေနတဲ့အေပၚမွာ မထိန္းသိမ္းႏိုင္ပါဘူး။ ၂၀၁၆အေမရိကန္ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးေနာက္ ေဖ့စ္ဘုတ္က အသံုးျပဳသူေတြကို သတင္းတုေတြနဲ႔မွားယြင္းတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုသိရွိေစဖို႔ လမ္းညႊန္ျပသမႈေတြျပဳလုုပ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ကုမၸဏီကိုယ္တိုင္က မွားယြင္းတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုပံုမွန္ဖယ္ရွားႏိုင္ျခင္းမရွိပါဘူး။ ေဖ့စ္ဘုတ္ဟာျမန္မာႏိုင္ငံမွာရံုးလည္းမရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ကုမၸဏီဟာ ျမန္မာဘာသာစကားနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေဒသခံပါတနာေတြနဲ႔ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနတယ္လို႔ ေျပာခြင့္ရအမ်ဳိးသမီး ကလဲရာ၀ဲရင္းကအီးေမးလ္နဲ႔ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာေျပာၾကားထားပါတယ္။

ကုမၸဏီရဲ႕လုပ္ကိုင္နည္းက ေဖ့စ္ဘုတ္ေပၚမွာ ေရာေႏွာတဲ့အျမင္ေတြ အခ်က္အလက္ေတြ နဲ႔မွားယြင္းတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုခြင့္ျပဳထားတယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြကဆိုပါတယ္။ ဒါဟာၿပီးခဲ့တဲ့သံုးႏွစ္တာအတြင္းမိုဘိုင္းနည္းပညာကိုက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔အသံုးျပဳခဲ့တဲ့ႏိုင္ငံမွာ ၀ါဒျဖန္႔မႈနဲ႔အမွန္တရားကိုသိျမင္တဲ့သေဘာထားေတြေပၚမွာလႊမ္းမိုးမႈေတြရွိပါတယ္။ စစ္အစိုးရလက္ထက္မွာ တင္းက်ပ္တဲ့ဆင္ဆာစည္းမ်ဥ္းေတြကေန ဆဲလ္ဖုန္းေတြအတြက္မတတ္ႏိုင္တဲ့ဆင္းကတ္ေတြတမင္ရည္ရြယ္ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၄ခုႏွစ္မွာတင္းက်ပ္မႈေတြေလ်ာ့ပါးခဲ့ၿပီး မိုဘိုင္းနည္းပညာဟာက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔အသံုးျပဳလာခဲ့ကာ ဆင္းကတ္ေတြဟာလည္းတတ္ႏိုင္တဲ့အေနအထားကိုေရာက္ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ ေဖ့စ္ဘုတ္အသံုးျပဳသူေတြဟာ ၂၀၁၄ခုႏွစ္တုန္းက ၂သန္းခန္႔ရွိေနရာကေန ဒီကေန႔မွာသန္း၃၀ေက်ာ္ကိုေရာက္ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္အသံုးျပဳသူအမ်ားစုက က်ယ္ျပန္႔တဲ့အင္တာနက္ကိုဘယ္လိုအသံုးျပဳမရမလဲဆိုတာမသိရွိပါဘူး။

ေဖ့စ္ဘုတ္ဟာျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕အတိုင္ပင္ခံအင္တာနက္လိုမ်ဳိးျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္လို႔ ျမန္မာရဲ႕ဗဟိုဦးေဆာင္နည္းပညာ Phandeeyar ရဲ႕တာ၀န္ခံအႀကီးအကဲ ဂ်က္စ္ကလိုင္းဘီပက္တာဆန္က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဒီအဖြဲ႔ဟာ ျမန္မာဘာသာအဖြဲ႔အစည္းစာမ်က္ႏွာေတြအတြက္ ေဖ့စ္ဘုတ္ကိုကူညီေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ “လူေတြကသူတို႔ရဲ႕ပထမဆံုးစမတ္ဖုန္းကို၀ယ္တဲ့အခါ ဒါကိုႀကိဳတင္ထည့္သြင္းထားၾကေတာ့တာပဲ” လို႔သူကဆိုပါတယ္။ မစၥတာပက္တာဆန္က “ျပည္တြင္းမီဒီယာနဲ႔သတင္းထုတ္ျပန္မႈေတြဟာ နည္းပညာပိုင္းေတြမွာမွားယြင္းတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ကိုတိုက္ဖ်က္ဖို႔ကူညီေပးသင့္ပါတယ္။” လို႔ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ “ဒီမွာစိန္ေခၚမႈတစ္ခ်ဳိ႕ရွိေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပါ့ၿမိဳ႕ႀကီးေတြနဲ႔ ေက်းရြာေတြၾကားအရမ္းကိုႀကီးမားတဲ့ကြဲျပားျခားနားမႈေတြရွိေနပါတယ္။ ဒစ္ဂ်ယ္တယ္နည္းပညာအသံုးျပဳသူမ်ဳိးဆက္သစ္လက္ထက္ ပညာေရးေပၚမွာလူေတြအာရံုစိုက္ထားဖို႔ တကယ္ကိုအေရးပါပါတယ္”လို႔သူကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီအေတာအတြင္းေဖ့စ္ဘုတ္ဟာ အမုန္းတရားစကားေတြနဲ႔ ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚျပင္းထန္တဲ့အသံုးအႏံႈးေတြအတြက္ေနရာျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ေဖ့စ္ဘုတ္ရဲ႕ဒီဇိုင္းေၾကာင့္ ျပန္လည္ေ၀မွ်တဲ့ပို႔စ္ေတြဟာ သာမန္ပို႔စ္ေတြထက္လိုက္ခ္ပိုမိုရရွိပါတယ္။ ျမန္မာနဲ႔အဂၤလိပ္လိုႏွစ္မ်ဳိးအရွင္၀ီရသူရဲ႕ေဖ့စ္ဘုတ္အေကာင့္မွာ လူေပါင္းသိန္းနဲ႔ခ်ီေဖၚလို၀ါေတြရွိပါတယ္။ သူ႔အေကာင့္မွာလူအမ်ားအျမင္မတင့္တယ္တဲ့ဗီဒီယိုေတြ ဓာတ္ပံုေတြကိုတင္ထားပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြတိုက္ခိုက္မႈရဲ႕ဗုဒၶဘာသာသားေကာင္ေတြလို႔ အရွင္၀ီရသူကဆိုထားသလို ပို႔စ္ေတြမွာလူနည္းစုလူမ်ဳိးစုေတြကိုရႈတ္ခ်ထားၿပီး သူတို႔ေတြကိုဘဂၤါလီႏိုင္ငံျခားသားေတြလို႔ပံုေဖာ္ထားပါတယ္။

သူ႔ပို႔စ္တစ္ခ်ဳိ႕ကုိေဖ့စ္ဘုတ္ကပယ္ရွားခဲ့ၿပီး သူ႔ေပ့ခ်္ကိုတင္းက်ပ္မႈေတြျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လက္ရွိမွာသံုးလို႔ရေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုမွာ အရွင္၀ီရသူက ေဖ့စ္ဘုတ္သာသူ႔အေကာင့္ကိုဖယ္ရွားခဲ့တယ္ဆိုရင္သူရိုးရိုးေလးပဲေနာက္အေကာင့္တစ္ခုဖြင့္လိုက္မယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ေဖ့စ္ဘုတ္ပို႔စ္ေတြကိုမႀကိဳက္တဲ့ဘယ္သူမဆို သူ႔ကိုတရားစြဲႏိုင္တယ္လို႔ဆိုထားပါတယ္။ အစိုးရပိုင္းနဲ႔စစ္တပ္ေဖ့စ္ဘုတ္အေကာင့္ေတြကလည္း မွားယြင္းတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုေဖာ္ျပပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာရခိုင္ျပည္နယ္မွာမ်ဳိးရိုးစဥ္ဆက္ေနထိုင္လာခဲ့ေပမယ့္ လူမ်ဳိးစုအဖြဲ႔ျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးရရွိဖို႔ထိုက္တန္တယ္ဆိုတာကို ျငင္းဆိုထားပါတယ္။

ရိုဟင္ဂ်ာေတြကိုဖိႏွိပ္တဲ့စစ္ဆင္ေရးကိုေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕အႀကီးအကဲျဖစ္သူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လိႈင္ရဲ႕အေကာင့္မွာ ေဖ့စ္ဘုတ္အသံုးျပဳသူ၁.၃သန္းခန္႔ရွိပါတယ္။ စက္တင္ဘာကပို႔စ္တစ္ခုမွာ ဒီစစ္ဆင္ေရးဟာ ရိုဟင္ဂ်ာေသာင္းက်န္းသူအဖြဲ႔က ၾသဂုတ္၂၅ရက္ေန႔မွာနယ္စပ္စခန္းေတြကိုတိုက္ခိုက္မႈၿပီးေနာက္ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲကအစြန္းေရာက္ဘဂၤါလီေတြ ေျခကုပ္ယူဖို႔စခန္းတည္ေဆာက္ေနတာကိုတံု႔ျပန္မႈျဖစ္တယ္ဆိုတာကိုေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာအေရးတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြကလည္း ေဖ့စ္ဘုတ္အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကိုမွတ္တမ္းရယူၾကၿပီး မၾကာခဏဆိုသလိုသက္ေသအျဖစ္ လူအမ်ားၾကည့္ဖို႔မသင့္ေတာ္တဲ့ပံုရိပ္ေတြ ဗီဒီယိုေတြကိုေဖာ္ထုတ္ျပသၾကပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလေဖ့စ္ဘုတ္ကုမၸဏီကဒါေတြကိုျပန္လည္ျဖဳတ္ခ်ပစ္ခဲ့ပါတယ္။

“အၾကမ္းဖက္မႈကိုဂုဏ္ယူသလိုမ်ဳိးျပန္လည္ေ၀မွ်တဲ့အခါ ကုမၸဏီကဒီပို႔စ္ေတြကိုဖယ္ရွားပစ္ခဲ့တယ္”လို႔ ေဖ့စ္ဘုတ္ေျပာခြင့္ရအမ်ဳိးသမီး မစၥ၀ဲရင္းကဆိုပါတယ္။ ဒီပို႔စ္ေတြဟာ သတင္းတင္ျပဖို႔ထိုက္တန္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္လူထုကိုအက်ဳိးရွိေစတယ္လို႔ယူဆရင္ ကုမၸဏီရဲ႕လုပ္ထံုးလုပ္နည္းနဲ႔ဆန္႔က်င္ေနရင္ေတင္ ခြင့္ျပဳထားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအာရွေလ့လာသံုးသပ္သူ ရစ္ခ်က္၀ီရ္က ဒီအေျခအေနဟာရႈတ္ေထြးတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ “တင္းမာမႈကိုမီးထိုးေပးဖို႔ႀကိဳးစားေနတဲ့သူေတြနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြျဖန္႔ေ၀ေပးဖို႔ႀကိဳးစားေနသူေတြၾကား ညီမွ်ျခင္းအခ်ဳိးက်ေနပါတယ္။ ဒီစည္းမ်ဥ္းကိုဘယ္ထိဆြဲမလဲဆိုတာခက္ခဲပါတယ္။” လို႔မစၥတာ၀ီရ္ကဆိုပါတယ္။

တစ္ခ်ဳိ႕လူမႈမီဒီယာမွာစကားေျပာဆိုခ်က္ေတြဟာ လူမသိသူမသိအေနအထားမွာရွိေနပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ ဒီႏွစ္စက္တင္ဘာ၁၁ရက္ေန႔မတိုင္ခင္ ေဖ့စ္ဘုတ္မက္ဆင္ဂ်ာကေန ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကိုတိုက္ခိုက္မယ္လို႔မွားယြင္းတဲ့သတိေပးမႈျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေပးပို႔တဲ့စာထဲမွာလူေတြကိုျပန္လည္ေ၀မွ်သြားဖို႔တိုက္တြန္းထားပါတယ္။ “အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးထိတ္လန္႔မိခဲ့တယ္”လို႔ ဒီစာကိုရရွိခဲ့တဲ့မႏၱေလးကေက်ာင္းဆရာတစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးတင္၀င္းကဆိုပါတယ္။ “ဒီမက္ေဆ့ကုိဘယ္သူစပို႔ခဲ့လဲဆိုတာကၽြန္ေတာ္မသိဘူး။ ဒါေပမယ့္အဲဒီေန႔ကကၽြန္ေတာ့္မိသားစုကိုအျပင္မထြက္ဖို႔ေျပာခဲ့ရတယ္”လို႔သူကဆိုပါတယ္။ “ျမန္မာႏိုင္ငံကလူေတြဟာ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြအတြက္ လူမႈမီဒီယာေတြမွာသာမွီခိုေနၾကတယ္”လို႔ မစၥတာ၀ီရ္ကဆိုပါတယ္။

“အစိုးရကသူ႔ရဲ႕ကိုယ္ပိုင္အျမင္ေတြကိုရွင္းခ်က္ထုတ္ႏိုင္သလို ထပ္ခါထပ္ခါေ၀မွ်ေပးသြားႏိုင္ပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ကလူေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးအျမင္ေတြ လူမ်ဳိးစုရဲ႕မူလဇာတိနဲ႔ပတ္သက္တာ ၿပီးေတာ့ေဖ့စ္ဘုတ္တစ္ခြင္ ျဖစ္တာေကာ မျဖစ္တဲ့အရာေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေျပာရရင္ ေဖ့စ္ဘုတ္ဟာအရမ္းကိုပဲလ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ မတည္ၿငိမ္တဲ့အေျခအေနေတြကိုဖန္တီးေပးႏိုင္တယ္”လို႔ သူကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

New York Times သတင္းဌာနပါ Megan Specia နဲ႔ Paul Mozur ေရးသားသည့္ “A War of words Puts Facebook at the Center of Myanmar’s Rohingya Crisis”အမည္ျဖင့္ေဖာ္ျပထားသည့္သတင္းကိုေညာင္နီရြက္ (Myanmar Muslim Media)က ျမန္မာဘာသာသို႔ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုသည္။