ဘဲလ္ဖိုးေၾကျငာခ်က္ႏွစ္၁၀၀ျပည့္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ပါလက္စတိုင္းကိုဂ်ဴးႏိုင္ငံျဖစ္လာေစဖို႔ဘယ္သူဆံုးျဖတ္ခဲ့သလဲ

“အစၥေရးႏိုင္ငံတည္ေထာင္ျခင္းမွာကၽြန္မတို႔ပါ၀င္ခဲ့တဲ့အခန္းက႑အတြက္ဂုဏ္ယူမိပါတယ္။ ရာျပည့္အထိမ္းအမွတ္ကိုဂုဏ္ယူစြာနဲ႔မွတ္တမ္းတင္ထားမွာပါ”

ဒါဟာ ဘဲလ္ဖိုးေၾကျငာခ်က္ႏွစ္၁၀၀ျပည့္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သရီဆာေမေျပာခဲ့တဲ့စကားျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၁၉၁၇ ႏို၀င္ဘာ ၂ရက္ေန႔မွာဘာေတြျဖစ္ပ်က္ခဲ့သလဲ။ ၿပီးေတာ့ ဘဲလ္ဖိုးေၾကျငာခ်က္ကေရာဘာမ်ားလဲ။ ဒီ စကားလံုး၆၈လံုးဟာ ၿဗိတိန္အစိုးရက ပါလက္စတိုင္းမွာဂ်ဴးလူမ်ဳိးေတြအတြက္ႏိုင္ငံတည္ေထာင္ေပးဖို႔ အေစာပိုင္းကာလဇီယြန္လႈပ္ရွားမႈေတြအတြက္ေပးခဲ့တဲ့ သမိုင္း၀င္ကတိျပဳခ်က္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဆာအာသာဘဲလ္ဖိုး ေနာက္ပိုင္း ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံျခားေရးအတြင္းေရးမွဴးျဖစ္လာခဲ့ၿပီး ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားတဲ့ၿဗိတိန္ဇီယြန္၀ါဒီထံ လူသိရွင္ၾကားစာတစ္ေစာင္ေရးသားေပးပို႔ခဲ့ပါတယ္။

ဖတ္ခဲဲ့သူကေတာ့ ေလာ့ဒ္ေ၀ါလ္တာရို႕တ္စ္ခ်ဳိင္းျဖစ္ပါတယ္။ “အစိုးရကပါလက္စတိုင္းမွာအစၥေရးလူမ်ဳိးေတြအတြက္ႏိုင္ငံတည္ေထာင္ဖို႔ကူညီေပးသြားမွာျဖစ္ၿပီး ဒီရည္ရြယ္ခ်က္ေအာင္ျမင္ဖို႔ အေကာင္းဆံုးႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈေတြကိုလုပ္ေဆာင္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ပါလက္စတိုင္းမွာရွိတဲ့ဂ်ဴးမဟုတ္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ လူထုအခြင့္အေရးနဲ႔ဘာသာေရးအခြင့္အေရးတစ္ဘက္လိုက္ျဖစ္လႏိုင္တဲ့အေပၚဘာမွလုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွာ မဟုတ္တာကိုရွင္းရွင္းလင္းလင္းနားလည္ထားပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ျခားႏိုင္ငံေတြကဂ်ဴးေတြရဲ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနေတြအေပၚမွာလည္း ဒီအတိုင္းပဲျဖစ္ပါတယ္ လို႔စာထဲမွာေရးသားထားပါတယ္။”

ဒါဟာဇီယြန္၀ါဒီေတြလိုခ်င္ေနတဲ့အရာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ပထမဆံုးဇီယြန္ကြန္ကရက္မွာ အၾကမ္းေဖာ္ျပခ်က္အျဖစ္ ၁၈၉၇ခုႏွစ္ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ေဘဆဲလ္ၿမိဳ႕အစည္းအေ၀းအတြင္း လူထုဥပေဒေအာက္မွာလံုၿခံဳေစဖို႔ ပါလက္စတိုင္းႏိုင္ငံအတြင္း ဇီယြန္၀ါဒီေတြက ဂ်ဴးလူမ်ဳိးေတြအတြက္အိမ္တစ္ခုတည္ေထာင္ဖို႔လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

အေစာပိုင္းကာလ သူတို႔ရဲ႕တည္ေထာင္သူ သီယိုေဒါဟာဇ္လ္က ေအာ္တိုမန္ေတြ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ျခားဥေရာပအုပ္ခ်ဳပ္သူေတြဆီက ေထာက္ပံ့မႈမရရွိတဲ့အခါဒီရည္ရြယ္ခ်က္ကိုအေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ဒီေၾကျငာခ်က္က အေျခခံအားျဖင့္အစၥေရးႏိုင္ငံတည္ေထာင္ေရးအျဖစ္ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့သေဘာတူူညီခ်က္ရဲ႕ဒုတိယအပိုင္းကတည္းက လူထုကာကြယ္ေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေျပာတဲ့ေနရာနဲ႔ ပါလက္စတိုင္းကဂ်ဴးမဟုတ္တ့ဲအဖြဲ႔အစည္းေတြအတြက္ ဘာသာေရးအခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္ေတာ့မွထည့္သြင္းေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္းမရွိပါဘူး။ ရလဒ္အေနနဲ႔ ပါလက္စတိုင္းျပည္သူေတြအေပၚအႀကီးအက်ယ္တရားမမွ်တမႈျုဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ဴးႏိုင္ငံတည္ေထာင္ျခင္းနဲ႔အတူေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာပါလက္စတိုင္းေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕အမိေျမကိုဆံုးရံႈးခဲ့ရပါတယ္။ က်န္ရွိေနခဲ့သူေတြဟာ ဒုတိယအဆင့္ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ဆက္ဆံခံခဲ့ရပါတယ္။

ေႏွာင္းပိုင္းၿဗိတိန္စာေရးဆရာနဲ႔ သတင္းေထာက္ျဖစ္သူအာသာကိုစတလာက အေကာင္းဆံုးတြက္ခ်က္ခဲ့ပါတယ္။ သူေျပာခဲ့တာက “ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံကတတိယေျမာက္တစ္ျခားႏိုင္ငံတစ္ခုကို နက္နက္ရိႈင္းရိႈင္းကတိျပဳခဲ့ပါတယ္။” သူတို႔ဘာေတြေတြးခဲ့တာလဲ။ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံဟာပထမကမၻာစစ္ရဲ႕အလယ္မွာရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့သူ႔ရဲ႕အႀကီးမားဆံုးၿပိဳင္ဘက္ကေတာ့ ေအာ္တိုမန္အင္ပါယာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္သူတို႔ကငွားဖို႔ႀကိဳးစားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ပိုင္းျဖတ္ခြဲျခားၿပီးအုပ္စိုးဖို႔နည္းဗ်ဴဟာကိုစမ္းသပ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ေတြက ၿပီးျပည့္စံုၿပီးေနာက္ဆံုး လြတ္လပ္ေရးကတိကို အာရပ္ေတြကိုေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အျပန္အလွန္အေနနဲ႔ ေအာ္တိုမန္အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြကုိ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ပါလက္စတိုင္းဟာဂ်ဴးေတြအတြက္လို႔ရွင္ဘုရင္ကဆံုးျဖတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါမွအေရွ႕အလယ္ပိုင္းကိုပိုင္းျခားႏိုင္ဖို႔ေသခ်ာေစမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဘဲလ္ဖိုးေၾကျငာခ်က္ၿပီးေနာက္၃၁ႏွစ္အၾကာမွာ အစၥေရးႏုိင္ငံကိုတည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္အဲဒါဟာ ၁၀၀%မေသခ်ာပါဘူး။ ဒါဟာၿဗိတိန္အစိုးရရဲ႕ ပဏာမရည္မွန္းခ်က္တစ္ခုျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ရလဒ္ေတြက အေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွာအက်ဳိးဆက္ေတြအျဖစ္အႀကီးအက်ယ္ပ်က္ဆီးဆံုးရံႈးမႈေတြျဖစ္လာေစခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာအရွည္ၾကာဆံုးစစ္တပ္သိမ္းပိုက္မႈအတြက္ ၿပီးခဲ့တဲ့သမိုင္းမွာလမ္းခင္းေပးခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ေဒသတစ္ခုလံုးကိုတည္ၿငိမ္မႈမရွိျဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ၿဗိတိန္အစိုးရက ဒီသမိုင္း၀င္စာကိိုဂုဏ္ယူသင့္လား ဒါမွမဟုတ္ သူတို႔လုပ္ခဲ့တာရဲ႕အစစ္အမွန္တစ္ခုကုိေဖာ္ျပသင့္လား

TRT World သတင္းဌာနပါ video news ကိုေညာင္နီရြက္(Myanmar Muslim Media)က ျမန္မာဘာသာသို႔ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုသည္။